NATO Liderler Zirvesi kapsamında Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde kritik bir görüşme gerçekleştirdi. İki liderin ortak basın toplantısında Türkiye-ABD ilişkilerinin geleceğine ilişkin dikkat çeken mesajlar verilirken, F-35 savaş uçakları, CAATSA yaptırımları, savunma sanayii iş birliği, Gazze, İran ve Rusya-Ukrayna savaşı başlıkları gündeme geldi.
Trump'ın Rahip Andrew Brunson sürecini yeniden hatırlatması ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılabileceğine ilişkin açıklaması, zirvenin en çok konuşulan gelişmeleri arasında yer aldı.
Trump Ankara'da Erdoğan tarafından karşılandı
ABD Başkanı Donald Trump'ı taşıyan uçak öğle saatlerinde Ankara Esenboğa Havalimanı'na iniş yaptı. Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından resmi törenle karşılandı.
İki lider, havalimanındaki kısa sohbetin ardından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ne geçti. Burada düzenlenen resmi karşılama töreninin ardından heyetler arası görüşmelere geçildi.
Kameralara yansıyan kısa diyalogda Trump, Ankara'ya geldiği yeni başkanlık uçağının ilk resmi uçuşunu yaptığını belirterek uçağın yaklaşık 800 milyon dolar değerinde olduğunu söyledi. Erdoğan ise uçağın Katar tarafından hediye edildiğini ifade etti.
Trump'tan Rahip Brunson hatırlatması
Ortak basın toplantısında konuşan Donald Trump, 2018 yılında iki ülke arasında krize neden olan Rahip Andrew Brunson olayını yeniden gündeme taşıdı.
Trump, Brunson'ın uzun süre tutuklu kaldığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Bir Rahip Brunson olayı vardı. Çok travmatik bir olaydı. Masum olduğuna inanıyordum. Pek çok kişi görüşmeler yaptı ancak sonuç alınamadı. Ben Cumhurbaşkanı'nı aradığımda kendisi Brunson'ı hemen serbest bıraktı."
Trump'ın bu sözleri salonda dikkat çeken anlardan biri oldu.
Erdoğan: F-35 konusunda olumlu karar bekliyoruz
Cumhurbaşkanı Erdoğan ise konuşmasında Türkiye'nin yeniden F-35 savaş uçağı programına dahil edilmesi yönündeki beklentisini açık şekilde dile getirdi.
Erdoğan, Türkiye'nin programa yaptığı katkıyı hatırlatarak şunları söyledi:
"F-35 konusu bizim için yeni değildir. Daha önce bu konuda görüşmeler yaptık. Sayın Trump'ın verdiği sözlerin arkasında duracağına inanıyorum. NATO Zirvesi'nden bu konuda hayırlı bir karar çıkmasını bekliyoruz."
Cumhurbaşkanı Erdoğan ayrıca Türkiye'nin milli muharip uçağı KAAN projesine de değinerek motor teknolojileri konusunda ABD ile yeni görüşmeler yapılacağını söyledi.
Trump: CAATSA yaptırımlarını kaldırabiliriz
Basın toplantısının en dikkat çekici açıklamalarından biri ise ABD Başkanı Trump'ın CAATSA yaptırımlarına ilişkin sözleri oldu.
Trump, gazetecilerin sorusu üzerine,
"CAATSA yaptırımlarını kaldırabileceğimizi söyleyebilirim."
ifadelerini kullandı.
Trump'ın bu açıklaması, Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemi nedeniyle uygulanan yaptırımların geleceğine ilişkin yeni bir tartışmayı da beraberinde getirdi.
ABD, 2019 yılında Türkiye'nin S-400 alımının ardından Ankara'yı F-35 programından çıkarmış, Savunma Sanayii Başkanlığı'na yönelik CAATSA yaptırımlarını yürürlüğe koymuştu. Ancak yaptırımların tamamen kaldırılabilmesi için yalnızca Beyaz Saray'ın değil, ABD Kongresi'nin tutumu da belirleyici olmaya devam ediyor.
"Türkiye ile ilişkiler hiç olmadığı kadar iyi"
Trump, Türkiye ile ilişkilerin son dönemde önemli ölçüde geliştiğini savunarak Cumhurbaşkanı Erdoğan'a övgülerde bulundu.
ABD Başkanı,
"Türkiye liderliğinizde askeri açıdan çok güçlü bir ülke haline geldi. Size büyük saygı duyuyorum. Türkiye ile ilişkilerimiz hiç olmadığı kadar iyi."
ifadelerini kullandı.
Trump ayrıca NATO Zirvesi'nin Ankara'da düzenlenmesinin de önemli olduğunu belirterek,
"Türkiye olmasaydı belki de bu zirveye katılmazdım."
dedi.
Gazze, İran ve Ukrayna da masadaydı
İki lider görüşmede yalnızca ikili ilişkileri değil bölgesel krizleri de ele aldı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gazze'de kalıcı ateşkes ve insani yardım koridorlarının oluşturulmasının öncelikli gündem maddeleri arasında bulunduğunu söyledi.
İran ile ABD arasında devam eden diplomatik temaslara ilişkin de konuşan Erdoğan,
"İran ile ABD arasındaki süreci sağlıklı bir zemine taşıyabilmek için elimizden gelen katkıyı vermeye hazırız."
ifadelerini kullandı.
Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erdoğan ise Türkiye'nin arabuluculuk rolünü sürdürmeye devam edeceğini belirtti.
Savunma sanayiinde yeni dönem mi?
Trump'ın hem F-35 programına dönüş ihtimaline sıcak mesaj vermesi hem de CAATSA yaptırımlarının kaldırılabileceğini söylemesi, Ankara-Washington hattında savunma alanında yeni bir sayfanın açılabileceği yorumlarına neden oldu.
Bununla birlikte, ABD Kongresi'nin daha önce kabul ettiği Türkiye'nin S-400 sistemlerinden vazgeçmediği sürece F-35 satışını engelleyen yasal düzenlemeler yürürlükte bulunuyor. Bu nedenle olası bir normalleşme sürecinin nasıl işleyeceği ve Washington'ın hangi hukuki formülü geliştireceği önümüzdeki dönemin en önemli başlıklarından biri olacak.
NATO Zirvesi kapsamında gerçekleştirilen Erdoğan-Trump görüşmesi, iki ülke ilişkilerinde son yılların en kritik temaslarından biri olarak değerlendirilirken, savunma sanayii, bölgesel güvenlik ve ekonomik ilişkiler açısından yeni bir sürecin kapısını aralayabilecek mesajlar içermesi nedeniyle uluslararası kamuoyunda da yakından takip edildi.
