Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde bugün Ankara'da başlayacak NATO Liderler Zirvesi öncesinde Türkiye-ABD ilişkilerine dair dikkat çeken bir iddia gündeme geldi. ABD'nin önde gelen gazetelerinden New York Times, Trump yönetiminin Türkiye'nin yeniden F-35 savaş uçağı programına katılması seçeneğini değerlendirdiğini öne sürdü.
Gazetenin dört üst düzey ABD yönetimi yetkilisine dayandırdığı haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yapacağı görüşmede F-35 konusunu gündeme getirmesi bekleniyor.
Trump'tan F-35 mesajı gelebilir
Haberde, Trump'ın Türkiye'nin yeniden F-35 programına dahil edilmesine olumlu yaklaştığı iddia edildi. İki lider arasındaki görüşmede savunma sanayi alanındaki iş birliğinin yeniden canlandırılmasının ele alınabileceği belirtilirken, taraflar arasında bu konuda resmi mektup alışverişi yapılabileceği de öne sürüldü.
Ancak söz konusu iddiaların ABD yönetimi tarafından doğrulanmadığına dikkat çekildi. Reuters'ın konuya ilişkin yönelttiği sorulara Beyaz Saray'ın yanıt vermediği aktarıldı.
Kongre engeli sürüyor
Habere göre Trump'ın Türkiye konusunda olumlu bir yaklaşım sergilemesine rağmen Washington'da önemli hukuki ve siyasi engeller bulunuyor.
ABD Kongresi, Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle F-35 satışını yasaklayan düzenlemeyi daha önce yürürlüğe koymuştu. Bu nedenle Trump yönetiminin olası bir geri dönüşü nasıl hayata geçireceği konusunda ABD'li yetkililer arasında görüş ayrılıkları bulunduğu ifade ediliyor.
Krizin temelinde S-400 var
Türkiye, 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından F-35 programından çıkarılmıştı. Washington, S-400 sistemlerinin F-35'in gizli teknolojileri açısından güvenlik riski oluşturduğunu savunurken, Ankara ise sistemin ulusal savunma ihtiyacından kaynaklandığını ve egemenlik hakkı kapsamında satın alındığını belirtmişti.
Bu süreçte ABD, Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarını da devreye almış, iki ülke arasındaki savunma ilişkileri ciddi ölçüde gerilmişti.
Son dönemde normalleşme sinyalleri
Öte yandan son aylarda Ankara ile Washington arasında savunma alanında yeniden diyalog trafiğinin hız kazandığı görülüyor. Reuters'ın daha önce ulaştığı resmi bildirim belgelerine göre Trump yönetimi, geçen ay Kongre'ye Türkiye'ye değeri 700 milyon doların üzerinde savaş uçağı motorlarının satışına onay verilmesi yönündeki niyetini iletti.
Uzmanlar, F-35 programına olası dönüşün gerçekleşmesi halinde bunun yalnızca savunma sanayii açısından değil, Türkiye-ABD ilişkilerinde de son yılların en önemli diplomatik gelişmelerinden biri olacağını değerlendiriyor.
Ancak şu aşamada Türkiye'nin F-35 programına yeniden katılmasına ilişkin resmi bir karar bulunmuyor. New York Times'ın haberi, ABD yönetiminden ismi açıklanmayan kaynaklara dayanan bir kulis bilgisi niteliği taşıyor. Gözler, NATO Zirvesi kapsamında Erdoğan ile Trump arasında yapılacak görüşmeden çıkacak mesajlara çevrilmiş durumda.
