ABD ile İran arasında son günlerde hızla tırmanan askeri gerilim, küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara neden oldu. ABD'nin İran'a yönelik geniş kapsamlı hava saldırılarının ardından Tahran yönetiminin misilleme operasyonları başlatması ve Hürmüz Boğazı üzerinden enerji sevkiyatını durdurabileceği yönündeki açıklamalar, petrol fiyatlarında güçlü yükselişi beraberinde getirdi.
Uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı gün içinde yüzde 4,5'in üzerinde değer kazanarak 79 dolar seviyesine yükselirken, Batı Teksas türü (WTI) ham petrol de yaklaşık 75 dolar seviyesine ulaştı. Uzmanlar, Orta Doğu'da çatışmaların büyümesi halinde petrol fiyatlarında yeni zirvelerin görülebileceği uyarısında bulunuyor.
Brent petrol 79 dolar seviyesine çıktı
Brent petrolün varil fiyatı dün gün içinde 79,44 dolara kadar yükselmesine rağmen işlemleri 76,01 dolar seviyesinde tamamlamıştı. Ancak yeni haftaya jeopolitik risklerin etkisiyle güçlü yükselişle başlayan petrol fiyatları, vadeli işlemlerde yeniden 79 doların üzerine çıktı.
Saat 08.53 itibarıyla Brent petrolün varil fiyatı önceki kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,56 artışla 79,48 dolar seviyesinde işlem gördü. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili ise 74,78 dolardan alıcı buldu.
ABD'nin İran operasyonları piyasaları sarstı
Petrol fiyatlarındaki yükselişin temel nedeni, ABD'nin İran'a yönelik son askeri operasyonları oldu.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), kara ve deniz unsurları, savaş uçakları, insansız hava araçları (İHA) ve savaş gemilerinden fırlatılan hassas güdümlü mühimmatlarla İran'da çok sayıda askeri hedefin vurulduğunu açıkladı.
CENTCOM'un verdiği bilgilere göre operasyonlarda;
- Füze ve İHA üsleri,
- Mühimmat depoları,
- Deniz kuvvetlerine ait askeri tesisler,
- Haberleşme altyapısı,
- Kıyı gözetleme sistemleri
hedef alındı.
Yetkililer, üç gün süren operasyonlarda toplam 300'den fazla hedefin vurulduğunu duyurdu.
Hürmüz Boğazı endişesi büyüyor
Piyasaları asıl tedirgin eden gelişme ise İran'ın Hürmüz Boğazı'na ilişkin açıklamaları oldu.
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kapanma ihtimali, enerji arzında ciddi aksamalara yol açabileceği endişesini artırdı.
ABD ise yaptığı açıklamada, İran'ın ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini azaltmak amacıyla yeni operasyonlar başlatıldığını duyurdu.
Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek herhangi bir aksama, yalnızca petrol fiyatlarını değil küresel enflasyonu ve taşımacılık maliyetlerini de doğrudan etkileyebilir.
İran'dan misilleme geldi
ABD saldırılarının ardından İran ordusu da karşılık verdi.
İran yönetimi, Körfez bölgesindeki bazı "düşman üslerini" füze ve insansız hava araçlarıyla hedef aldığını açıklarken, Bahreyn, Ürdün ve Kuveyt çevresinde güvenlik alarmı verildi.
Bölgedeki askeri hareketliliğin sürmesi, enerji piyasalarında risk algısını daha da artırdı.
Enerji piyasaları gelişmeleri izliyor
Analistler, petrol fiyatlarının bundan sonraki seyrinin büyük ölçüde Orta Doğu'daki gelişmelere bağlı olacağını belirtiyor.
Özellikle Hürmüz Boğazı'nın açık kalıp kalmayacağı, ABD ile İran arasındaki askeri gerilimin yeni bir çatışma dalgasına dönüşüp dönüşmeyeceği ve OPEC ülkelerinden gelebilecek olası üretim kararlarının fiyatlar üzerinde belirleyici olacağı ifade ediliyor.
Uzmanlara göre jeopolitik risklerin devam etmesi halinde Brent petrolün yeniden 80 doların üzerine çıkması ihtimali güçlenirken, bunun akaryakıt fiyatlarından enflasyona kadar birçok alanda küresel ekonomiyi etkilemesi bekleniyor.